WARSZAWA:   Wesoła - Wawer - Praga Południe - Rembertów

Wybierz wydanie:

Logowanie

automatyczne logowanie
Zarejestruj się    Zapomniałem hasła

Sobota, 4 lipca 2020 r.
Imieniny obchodzą: Elżbieta, Malwina, Teodor

Święto Saskiej Kępy – dawna tradycja, lecz nowa forma?

Jan K. Kossakowski  |  20 maja 2011

Nie tylko liczni goście na Kępie z okazji jej święta, ale i tłumnie wylegli na ulice tubylcy nie zdają sobie chyba sprawy, że są kontynuatorami dawnych plebejskich uciech, którymi miejsce to wabiło, szczególnie pod koniec 19. i w pierwszych dekadach 20. wieku. Cieszą się – jak dawni bywalcy Kolonii pod Dębem i Prado stanowiącej serce dawnej Saskiej Kępy – że można się trochę zabawić, trochę narozrabiać, no i otrzeć o kulturę w jej masowej, łatwo przyswajalnej formie.

W tym stanie euforii może zabraknąć czasu, uwagi, a może i jej skierowania, by zauważyć, co w Saskiej Kępie najcenniejsze.

 

Architektura – ta prześwituje pośród wiosennej zieleni i – na szczęście – nie jest jeszcze całkowicie upstrzona paskudnymi billboardami i różnej wielkości reklamami. Ta najcenniejsza – powstawała w okresie międzywojennym, zaraz po tym, jak miejscowi pozytywiści osuszyli podmokłe saskokępskie łąki. Osuszenie pozwoliło odstąpić od dalszego budownictwa drewnianego, i to ze względów powodziowych posadowionego na naturalnych czy też sztucznie usypanych wzniesieniach – na rzecz budownictwa murowanego. To przyciągnęło cała plejadę zdolnych architektów i budowniczych, jak Józef Szanajca, Lucjan Korngold, Bohdan Lachert, Wenczesław Poniż, Dionizy Cieślak – a ich twórczy dorobek wpisany został w roku 1973 do rejestru zabytków objętych opieką konserwatorską.

 

Ludzie, wybitne osobistości – nieliczni mają swoje tablice pamiątkowe, zaś o innych trzeba powiedzieć, bo umkną naszej pamięci. Wspomnę tylko o tych najwybitniejszych, o których życiu na Kępie młodsze pokolenia już prawie nic nie wiedzą:

Prof. Stefan Bryła – naukowiec i wynalazca: twórca pierwszego w Europie stalowego mostu spawanego oraz licznych nowoczesnych konstrukcji, jak choćby „Prudentialu” na placu Powstańców Warszawy, którego spawany szkielet nie poddał się huraganowemu ostrzałowi niemieckiej artylerii podczas Powstania Warszawskiego. W czasie II wojny światowej prof. Bryła z ramienia Delegatury Rządu na Kraj kierował wydziałem robót publicznych i odbudowy. Aresztowany wraz z rodziną i rozstrzelany przez Niemców w roku 1943 za organizowanie tajnego wyższego nauczania.

Karol Edmund Wolfram – jeden z inicjatorów i realizator osuszenia Saskiej Kępy przez utworzoną w tym celu Spółkę Wodną Obwodu Wawerskiego. Współpracownik Prezydenta m.st. Warszawy Stefana Starzyńskiego przy planowaniu przestrzennym Saskiej Kępy.

Liczna grupa artystów i działaczy kultury, w tym: kompozytorzy Tadeusz Baird i Witold Lutosławski; śpiewacy i piosenkarze Ewa Bandrowska-Turska, Ignacy Dygas, Jadwiga Lachetówna-Bursztynowicz i Loda Halama; dyrygenci Grzegorz Fitelberg i Wacław Lachman; artyści plastycy Teresa Roszkowska, Bronisław Kopczyński i Stanisław Sikora... i wielu innych.

 

Znamienne miejsca – tych na Saskiej Kępie jest wiele. Z egoizmu wspomnę tylko o jednym, z którym jestem związany już 80 lat.

To dom rodzinny Kossakowskich przy ul. Francuskiej 4, w którym mieszka piąte już ich pokolenie. Kiedyś był na takim pustkowiu, że w roku 1934 wykorzystano go w filmie „Czarna perła”, gdzie pełnił rolę meliny przemytników z Eugeniuszem Bodo na czele.

Ale już we wrześniu 1939 roku, gdy zwarta zabudowa Kępy sięgała ulicy Zwycięzców, wraz z domami pod nr 1 i nr 2 oraz barykadą zamykającą ulicę Francuską stanowił bastion obronny przed atakiem armii niemieckiej. W domu tym mieściło się dowództwo pododcinka, sekcja granatników, a w ogródku skład amunicji oraz ujęcie wody pitnej dla ludzi i koni. Dom był silnie uszkodzony ogniem artyleryjskim (także w roku 1944), ale nie nosi już śladów dawnych zniszczeń. W przeciwieństwie do niego, masywny betonowo-stalowy parkan nosi do dziś dnia ok. 100 śladów po odłamkach i pociskach. Właśnie trwają prace nad realizacją projektu przestrzennego: Symbol Wrześniowej Barykady 1939, wykorzystującego ten unikalny już relikt oblężenia Warszawy i zaciętej jej obrony. O tej zaciętości niech świadczy 7 krzyży wojennych Virtuti Militari, przyznanych obrońcom odcinka. „Symbol” ma być gotowy na 27 września 2011, ale już dziś można zauważyć zrealizowaną właśnie linię z czerwonego granitu, znaczącą ślad umocnień.

A co z dawnym ujęciem wody, używanym gdy nie działały wodociągi? Odsyłam do zdjęcia z tygodnika Stolica z roku 1945. To też fragment historii tego domu i jego mieszkańców. Zapomniany fragment historii Saskiej Kępy i jej mieszkańców!

Tagi: Święto Saskiej Kępy, historia, tradycja


Komentarze użytkowników (0)

Dodaj komentarz
Stalgast

Kalendarz Imprez

Lipiec 2020
PnWtSrCzwPtSoNd
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031

Najbliższe wydarzenia


Sobota, 4 lipca 2020

Bezpłatne badania mammograficzne

Sobota, 4 lipca 2020

4 lipca ruszają rejsy i przeprawy promowe z Plaży Romantycznej

Czwartek, 9 lipca 2020

Wokół brzmienia autentycznego - W kręgu warszawskim

Zgłoś wydarzenie

konstans
Archiwum wydań drukowanych
 

Nasza ankieta

Gdzie w tym roku wyjeżdżasz na wakacje?

Nad morze
W góry
Na Mazury
Za granicę
Nigdzie
Zobacz wyniki

Newsletter

Zaprenumeruj nasz newsletter. Wpisz swój adres e-mail:
Zapisz Usuń