WARSZAWA:   Wesoła - Wawer - Praga Południe - Rembertów

Wybierz wydanie:

Logowanie

automatyczne logowanie
Zarejestruj się    Zapomniałem hasła

Niedziela, 26 maja 2019 r.
Imieniny obchodzą: Filip, Paulina, Marianna

Święto Saskiej Kępy – dawna tradycja, lecz nowa forma?

Jan K. Kossakowski  |  20 maja 2011

Nie tylko liczni goście na Kępie z okazji jej święta, ale i tłumnie wylegli na ulice tubylcy nie zdają sobie chyba sprawy, że są kontynuatorami dawnych plebejskich uciech, którymi miejsce to wabiło, szczególnie pod koniec 19. i w pierwszych dekadach 20. wieku. Cieszą się – jak dawni bywalcy Kolonii pod Dębem i Prado stanowiącej serce dawnej Saskiej Kępy – że można się trochę zabawić, trochę narozrabiać, no i otrzeć o kulturę w jej masowej, łatwo przyswajalnej formie.

W tym stanie euforii może zabraknąć czasu, uwagi, a może i jej skierowania, by zauważyć, co w Saskiej Kępie najcenniejsze.

 

Architektura – ta prześwituje pośród wiosennej zieleni i – na szczęście – nie jest jeszcze całkowicie upstrzona paskudnymi billboardami i różnej wielkości reklamami. Ta najcenniejsza – powstawała w okresie międzywojennym, zaraz po tym, jak miejscowi pozytywiści osuszyli podmokłe saskokępskie łąki. Osuszenie pozwoliło odstąpić od dalszego budownictwa drewnianego, i to ze względów powodziowych posadowionego na naturalnych czy też sztucznie usypanych wzniesieniach – na rzecz budownictwa murowanego. To przyciągnęło cała plejadę zdolnych architektów i budowniczych, jak Józef Szanajca, Lucjan Korngold, Bohdan Lachert, Wenczesław Poniż, Dionizy Cieślak – a ich twórczy dorobek wpisany został w roku 1973 do rejestru zabytków objętych opieką konserwatorską.

 

Ludzie, wybitne osobistości – nieliczni mają swoje tablice pamiątkowe, zaś o innych trzeba powiedzieć, bo umkną naszej pamięci. Wspomnę tylko o tych najwybitniejszych, o których życiu na Kępie młodsze pokolenia już prawie nic nie wiedzą:

Prof. Stefan Bryła – naukowiec i wynalazca: twórca pierwszego w Europie stalowego mostu spawanego oraz licznych nowoczesnych konstrukcji, jak choćby „Prudentialu” na placu Powstańców Warszawy, którego spawany szkielet nie poddał się huraganowemu ostrzałowi niemieckiej artylerii podczas Powstania Warszawskiego. W czasie II wojny światowej prof. Bryła z ramienia Delegatury Rządu na Kraj kierował wydziałem robót publicznych i odbudowy. Aresztowany wraz z rodziną i rozstrzelany przez Niemców w roku 1943 za organizowanie tajnego wyższego nauczania.

Karol Edmund Wolfram – jeden z inicjatorów i realizator osuszenia Saskiej Kępy przez utworzoną w tym celu Spółkę Wodną Obwodu Wawerskiego. Współpracownik Prezydenta m.st. Warszawy Stefana Starzyńskiego przy planowaniu przestrzennym Saskiej Kępy.

Liczna grupa artystów i działaczy kultury, w tym: kompozytorzy Tadeusz Baird i Witold Lutosławski; śpiewacy i piosenkarze Ewa Bandrowska-Turska, Ignacy Dygas, Jadwiga Lachetówna-Bursztynowicz i Loda Halama; dyrygenci Grzegorz Fitelberg i Wacław Lachman; artyści plastycy Teresa Roszkowska, Bronisław Kopczyński i Stanisław Sikora... i wielu innych.

 

Znamienne miejsca – tych na Saskiej Kępie jest wiele. Z egoizmu wspomnę tylko o jednym, z którym jestem związany już 80 lat.

To dom rodzinny Kossakowskich przy ul. Francuskiej 4, w którym mieszka piąte już ich pokolenie. Kiedyś był na takim pustkowiu, że w roku 1934 wykorzystano go w filmie „Czarna perła”, gdzie pełnił rolę meliny przemytników z Eugeniuszem Bodo na czele.

Ale już we wrześniu 1939 roku, gdy zwarta zabudowa Kępy sięgała ulicy Zwycięzców, wraz z domami pod nr 1 i nr 2 oraz barykadą zamykającą ulicę Francuską stanowił bastion obronny przed atakiem armii niemieckiej. W domu tym mieściło się dowództwo pododcinka, sekcja granatników, a w ogródku skład amunicji oraz ujęcie wody pitnej dla ludzi i koni. Dom był silnie uszkodzony ogniem artyleryjskim (także w roku 1944), ale nie nosi już śladów dawnych zniszczeń. W przeciwieństwie do niego, masywny betonowo-stalowy parkan nosi do dziś dnia ok. 100 śladów po odłamkach i pociskach. Właśnie trwają prace nad realizacją projektu przestrzennego: Symbol Wrześniowej Barykady 1939, wykorzystującego ten unikalny już relikt oblężenia Warszawy i zaciętej jej obrony. O tej zaciętości niech świadczy 7 krzyży wojennych Virtuti Militari, przyznanych obrońcom odcinka. „Symbol” ma być gotowy na 27 września 2011, ale już dziś można zauważyć zrealizowaną właśnie linię z czerwonego granitu, znaczącą ślad umocnień.

A co z dawnym ujęciem wody, używanym gdy nie działały wodociągi? Odsyłam do zdjęcia z tygodnika Stolica z roku 1945. To też fragment historii tego domu i jego mieszkańców. Zapomniany fragment historii Saskiej Kępy i jej mieszkańców!

Tagi: Święto Saskiej Kępy, historia, tradycja


Komentarze użytkowników (0)

Dodaj komentarz
Stalgast

Kalendarz Imprez

Maj 2019
PnWtSrCzwPtSoNd
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031

Najbliższe wydarzenia


Niedziela, 26 maja 2019

Święto Osiedla Las - Sportowa Niedziela

Poniedziałek, 27 maja 2019

Zajęcia na "SYRENCE"

Poniedziałek, 27 maja 2019

4. Tydzień Dziecka w warszawskich instytucjach kulturalnych

Zgłoś wydarzenie

kredyt
Archiwum wydań drukowanych
 

Nasza ankieta

Czy wiosna motywuje cię do bardziej aktywnego trybu życia?

Tak, wstępuje we mnie nowa energia
Łatwiej mi się ruszyć, ale sama wiosna to za mało
Nie, mój tryb życia nie zmienia się wraz z porami roku
Zobacz wyniki
Szkoła

Newsletter

Zaprenumeruj nasz newsletter. Wpisz swój adres e-mail:
Zapisz Usuń