WARSZAWA:   Wesoła - Wawer - Praga Południe - Rembertów

Wybierz wydanie:

Logowanie

automatyczne logowanie
Zarejestruj się    Zapomniałem hasła

Niedziela, 21 października 2018 r.
Imieniny obchodzą: Urszuli, Celiny, Hilarego

Zapomniane życiorysy: Major Bolesław Kontrym ps. „Żmudzin”

Piotr Bieliński  |  23 lutego 2017

Zapomniane życiorysy: Major Bolesław Kontrym ps. „Żmudzin”
Urodził się 27 sierpnia 1898 r. w Zaturcach pod Łuckiem na Wołyniu, jako syn pułkownika armii carskiej Władysława Kontryma i Aldony Cichockiej. Rodzina była głęboko patriotyczna, dziadek i pradziadek walczyli w powstaniach narodowych. Od 1909 r. Bolesław robił karierę w armii rosyjskiej. Służył w piechocie i kawalerii, został porucznikiem. W burzliwych latach rewolucji przeszedł przez II Korpus Polski w Rosji, niewolę niemiecką, zagarnięcie przez bolszewików i służbę w Armii Czerwonej. W 1919 i 1920 r. walczył na terenie republiki Komi, Estonii, a przeciw Polsce. Od 1921 r. studiował w Akademii Sztabu Generalnego w Moskwie. Podjął jednak współpracę z polskim wywiadem i zagrożony dekonspiracją uciekł do Polski. 
 
Po weryfikacji pracował w polskiej Straży Granicznej, potem w Policji Państwowej w Nowogródku, Stołpcach i Baranowiczach, Słonimiu, Szczuczynie i Brześciu nad Bugiem. Pełnił później funkcje w Lublinie i Białymstoku, dochodząc w Wilnie do funkcji kierownika Wydziału Śledczego Komendy Wojewódzkiej PP. Rozpracowywał organizacje antypaństwowe – przede wszystkim z dużymi sukcesami rozbijał struktury komunistycznej agentury. 
 
We wrześniu 1939 r. służbowo był w Zaleszczykach i wrócił do Wilna. Przez Litwę przedostał się do Szwecji, potem do Anglii i do Francji. Walczył pod Narwikiem, a w październiku 1940 r przedostał się do Anglii. Dwukrotnie odznaczono go Krzyżem Walecznych i francuskim Croix de Guerre ze srebrną gwiazdą. Wstąpił do dywersji, ukończył kursy specjalne. W kwietniu 1942 roku Kontryma zaprzysiężono na rotę Armii Krajowej, przyjął pseudonimy: „Żmudzin” i „Biały”, ale używał pierwszego. 1 września 1942 roku zrzucono go pod Grójcem do kraju.
 
Był szefem Kedywu Okręgu Brześć AK. Następnie organizował kadry śledcze Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa, będącego konspiracyjną policją. Zwalczał komunistyczne operacje przeciwko urzędom Polski Podziemnej. Kierował oddziałem bojowym „Sztafeta”, chroniącym Delegaturę Rządu i wykonującym wyroki wojskowych i cywilnych sądów specjalnych Polskiego Państwa Podziemnego na niemieckich agentach, konfidentach gestapo, kolaborantach i „szmalcownikach”. 
 
Podczas Powstania Warszawskiego ze swoimi żołnierzami Kontrym walczył w Śródmieściu. Dowodził pierwszym szturmem na budynek PAST-y. Po raz trzeci odznaczono go Krzyżem Walecznych, otrzymał też Order Virtuti Militari V klasy. Po upadku Powstania i pobycie w oflagach „Żmudzin” podczas ewakuacji uciekł i dołączył do 1 Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka. Dowodził 1 kompanią 9 baonu Strzelców Flandryjskich, walczył o port Wilhelmshaven. Zakończył wojnę jako major. 
 
Do Polski wrócił 17 maja 1947 roku, pracował w Zarządzie Państwowego Przemysłu Fermentacyjnego. Kontrym ciągle był śledzony przez X Departament MBP oraz Informację Wojskową. Aresztowano go 13 października 1948 roku pod zarzutem szpiegostwa. Do sierpnia 1949 r. przetrzymywano go w tajnym areszcie śledczym MBP w Miedzeszynie. Poddano go wyrafinowanym torturom. Celem śledztwa, nadzorowanego przez Józefa Światło, było ustalenie polskich wywiadowców rozpracowujących komunistów przed wojną, ale trzy lata śledztwa nie złamały Kontryma.
 
Jego proces trwał od 13 do 26 czerwca 1952 roku i zakończył się wydaniem kary śmierci. Powieszono go 2 stycznia 1953 roku. Syn „Żmudzina”, Władysław Kontrym w 1956 roku rozpoczął starania o rehabilitację ojca. 3 grudnia 1957 roku Kontryma pośmiertnie uniewinniono. 
 
Na domniemanym miejscu pochówków na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w Kwaterze „Ł” dopiero w 1991 r. postawiono symboliczny pomnik. Podczas prac archeologicznych pod kierownictwem prof. Krzysztofa Szwagrzyka znaleziono tam szczątki pomordowanych. 28 września 2014 r. IPN ogłosił odnalezienie na „Łączce” szczątków Bolesława Kontryma. Uroczysty pogrzeb bohaterów miał miejsce 17 września 2015 r. Po 62 latach szczątki znalazły miejsce wiecznego spoczynku w Panteonie wybudowanym na kwaterze.
 
Bolesław Kontrym jest jednym z wielu nietuzinkowych ludzi związanych z naszą dzielnicą.
 
PS. W poprzednim, styczniowym artykule popełniłem błąd w nazwie Uniwersytetu Wileńskiego. 
W latach międzywojennych nosił on nazwę Uniwersytet Stefana Batorego..
 
Piotr Bieliński
 
Inicjatywa Bajonna-Falenica-Polonia
Informacje, propozycje i sugestie: inicjatywa.bfpolonia@yahoo.com
tel. +48 609 869 359

Tagi: Bolesław Kontrym, zapomniane życiorysy, Żmudzin, historia


Komentarze użytkowników (0)

Dodaj komentarz
stalgast

Kalendarz Imprez

Październik 2018
PnWtSrCzwPtSoNd
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031

Najbliższe wydarzenia


Niedziela, 21 października 2018

Straż miejska pomoże osobom o ograniczonej sprawności ruchowej w dotarciu do lokali wyborczych

Niedziela, 21 października 2018

Czas wyborów

Niedziela, 21 października 2018

Wielkie Dzieła, Wielcy Wykonawcy

Zgłoś wydarzenie

Archiwum wydań drukowanych
 

Nasza ankieta

Co myślisz o uproszczonych taryfach na 1 i 2 strefę komunikacji miejskiej?

Świetny pomysł! Teraz nie będzie chaosu z 1 i 2 strefą
Jestem bardzo zadowolona/zadowolony z tego pomysłu. Wreszcie jadąc poza Warszawę nie będę musiała/musiał kupować dodatkowego biletu
Nie odczuję różnicy. Podróżuję tylko w obrębie administracyjnym Warszawy
Nie jeżdżę komunikacją miejską
Nie mam zdania
Zobacz wyniki
Kurek Foto

Newsletter

Zaprenumeruj nasz newsletter. Wpisz swój adres e-mail:
Zapisz Usuń