WARSZAWA:   Wesoła - Wawer - Praga Południe - Rembertów

Wybierz wydanie:

Logowanie

automatyczne logowanie
Zarejestruj się    Zapomniałem hasła

Poniedziałek, 18 czerwca 2018 r.
Imieniny obchodzą: Elżbieta, Paula, Marek

Dotyk historii

Elżbieta Jabłońska  |  16 maja 2018

Dostałam zlecenie zorganizowania w dniu 14 kwietnia 2018 r. wycieczki po Rembertowie dla dwojga osób przybyłych do Polski z Florydy (USA). Towarzyszyła im tłumaczka języka hebrajskiego. Wstępnie wiedziałam, że jedna z tych osób, mająca żydowskie korzenie, pragnie zobaczyć miejsca w Rembertowie, gdzie mieszkała jej rodzina.

Moi goście byli uczestnikami organizowanego corocznie Marszu Żywych.

Marsz Żywych organizowany jest od 1988 roku przez izraelskie Ministerstwo Oświaty na terenie obozu koncentracyjnego w Auschwitz i związany jest z obchodami Dnia Pamięci Ofiar Zagłady. Uczestnictwo w Marszu ma dawać świadectwo pamięci osób pomordowanych przez nazistowskich Niemców podczas II wojny światowej. Ma być również manifestacją przywiązania do takich wartości jak: godność i równość wszystkich ludzi, tolerancja, prawo każdego człowieka do życia w pokoju.

Zaczynamy zwiedzanie.

Pani Pnina Marchan pokazała mi kartkę z adresem: ul Gawędziarzy 25.

Pod tym adresem jeszcze kilkanaście lat temu stał, przed wybudowaniem gmachu Urzędu Dzielnicy Rembertów, budynek z czerwonej cegły. W okresie międzywojennym mieściła się tu bożnica dla Gminy Żydowskiej Rembertowa.

Jak dowiadujemy się z dostępnych źródeł, historia społeczności żydowskiej w Rembertowie zaczyna się wraz z powstaniem osady Rembertów i rozbudową pobliskiego carskiego poligonu wojskowego pod koniec XIX wieku. Żydzi świadczyli usługi dla wojska, zajmowali się drobnym handlem i rzemiosłem, głównie szewstwem, krawiectwem, piekarstwem i stolarstwem. Pod koniec XIX wieku Rembertów i okolice zyskały też miano miejscowości letniskowych i w związku z tym zaczęły powstawać pensjonaty dla kuracjuszy.

W roku 1921 w Rembertowie, Karolówce, Zygmuntowie i na Mokrym Ługu mieszkało ok. 400 Żydów, natomiast w 1939 roku było ich ok. 2000.

W czasie II wojny światowej latem 1940 roku, na mocy dekretu gubernatora Franka, w Rembertowie wyznaczono getto - dzielnicę żydowską i zaczęto przesiedlać do niego miejscowych Żydów. Zamieszkało tam też ok. 500 Żydów przesiedlonych z Kalisza, Łodzi i Sieradza. Teren getta ogrodzono płotem z drutu kolczastego.

Getto żydowskie zlikwidowano 20 sierpnia 1942 roku, a większość jego mieszkańców pognano pieszo do Falenicy, skąd wraz z Żydami falenickimi i otwockimi ze stacji kolejowej zostali wywiezieni do obozu koncentracyjnego w Treblince. Po drodze, za wiaduktem kolejowym, w kierunku Wesołej rozstrzelano ok. 300 starców oraz chorych.

Niewielu Żydów z Rembertowa uniknęło komór gazowych w Treblince, uratowało się też kilku Żydów ukrywanych przez polskich sąsiadów.

Domy na terenie getta zostały oszabrowane, a następnie Zarząd Mienia Pożydowskiego sukcesywnie zajmował się zakwaterowywaniem nowych mieszkańców.

Po likwidacji getta w Rembertowie, do wiosny 1943 roku w kilku domach na ul. Żwirki i Kościuszki funkcjonował jeszcze Judenlager - getto szczątkowe ,w którym zgromadzono głównie młodych i zdrowych Żydów, którzy pracowali w fabryce „Pocisk” i Zakładach „Smitt i Junk” w Kawęczynie. Całkowitą likwidację getta przeprowadzono latem 1943 roku, wszyscy pozostali przy życiu Żydzi zostali rozstrzelani na terenie działek za ul. Batorego (obecnie ul. Markietanki).

O tym wszystkim opowiadałam gościom z Florydy, stojąc przed kamieniem pamiątkowym i tablicą informacyjną o gettcie, na parkingu przed Urzędem Dzielnicy, na ul. Gawędziarzy 25.

Obiekty te znajdują się na terenie dawnego getta w Rembertowie.

I usłyszałam, jak przez łzy pani Pnina Marchan mówi:

W tym transporcie był mój pradziadek, Baruch Shulman, ze swoją córką Perl Marchan i zięciem Elimelechem Marchanem. Były tam również ich dzieci - Joseph Marchan (24 lata) i Bronia Marchan (16 lat).

Pradziadek, Baruch Shulman, ma udokumentowane świadectwo śmierci w Treblince, dokument jest przechowywany w Instytucie Jad Vashem w Izraelu, pozostali nigdy się nie odnaleźli, nie ma dokumentów na ich temat, prawdopodobnie ponieśli śmierć razem z innymi z tego transportu.

Natomiast ojciec Pniny, młodociany David Marchan, brat Josepha i Broni, był ewakuowany ostatnim transportem organizowanym w celu ocalenia ludności żydowskiej i wypłynął statkiem z Triestu tuż przed wybuchem wojny w 1939 r. do Palestyny.  linie żeglugowe obsługujący ruch emigrantów. W Polsce ich a pokładzie „Warszawy” – w sierpniu.

Teraz Pnina Marchan przyjechała do Polski wraz z mężem szukać swoich korzeni.

Odwiedziliśmy jeszcze miejsca pamięci na ul. Markietanki upamiętniające zamordowanie 300 chorych i starców w dniu 20 sierpnia 1942 r. oraz miejsce w pobliżu wiaduktu kolejowego, gdzie wiosną 1943 r. zamordowano 200 młodych ludzi z getta szczątkowego.

Pani Pnina zabrała kamienie z tych miejsc.

Na pożegnanie obiecała, że powróci tu jeszcze ze swoimi trzema siostrami, mieszkającymi obecnie w Izraelu, aby pokazać im miejsca, gdzie mieszkały rodziny Shulman i Marchan.

Wyraziła też nadzieję, że być może uda się nawiązać kontakty z potomkami tych, którzy ocaleli.

Już po spotkaniu z panią Pniną Marchan udało mi się ustalić, że rodziny Shulman i Marchan mieszkały przed wojną na obecnej ulicy Gawędziarzy i Konwisarskiej.

 


PS.

Nazwiska osób opisanych w powyższym artykule zostały umieszczone za zgodą pani Pniny Marchan. Opis historyczny na podstawie tekstu ze strony internetowej www.dawnyrembertow.pl.

Uczestnicy bardzo dziękują za materiały promocyjne otrzymane z Wydziału Promocji Urzędu Dzielnicy Rembertów.

Tagi: Izrael, Izrael historia, historia, historia Rembertowa


Komentarze użytkowników (1)

Dodaj komentarz
kaan | 2018-05-27 12:13:05

"Domy na terenie getta zostały OSZABROWANE . . Następnie Zarząd Mienia Pożydowskiego sukcesywnie zajmował się zasiedlaniem nowych mieszkańców"

Krótko i "wyczerpująco" . Treść "Dotyku historii" czyta KTOŚ nie wprowadzony w
w "polską specyfikę" i neutralny narodowościowo... Ja nie polemizuję "że tak bylo " ale jak to się ma do do tego "procesu przywracania prawdy historycznej"

Jadalnia

Kalendarz Imprez

Czerwiec 2018
PnWtSrCzwPtSoNd
123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930

Najbliższe wydarzenia


Poniedziałek, 18 czerwca 2018

Spotkanie dot. Wschodniej Obwodnicy Warszawy

Poniedziałek, 18 czerwca 2018

Otwarte posiedzenie Rady WTP. I Ty możesz rozwijać transport publiczny!

Poniedziałek, 18 czerwca 2018

Nieturyści – spotkania z tymi, którzy podróżują po swojemu

Zgłoś wydarzenie

Mośibrody
Archiwum wydań drukowanych
 

Nasza ankieta

Czy będziesz oglądał mecze rozgrywane w ramach Mundialu 2018 w stołecznych Strefach Kibica? ( Bemowo, Bielany, Targówek, Praga Południe, Śródmieście, Ursynów, Wola)

nie, lubię oglądać mecze w towarzystwie bliskich mi osób
nie, bo Strefy Kibica nie będzie w mojej dzielnicy
pewnie, że tak! Oglądanie meczy w tak dużym gronie wiąże się ze świetną, sportową atmosferą
tak, ale szkoda, że Strefy Kibica nie będzie w mojej dzielnicy i muszę jeździć do innych
nie, nie interesują mnie mecze piłki nożnej
Zobacz wyniki
Kurek Foto

Newsletter

Zaprenumeruj nasz newsletter. Wpisz swój adres e-mail:
Zapisz Usuń